Make your own free website on Tripod.com

Bat Nha Tam Kinh - Su Co Nhu Thuy

Home Thuyet Phap TTDongChanh99 Tho, Van ... Hoi Vien Gia Dinh Phat-Tu English Sutras Diem Sach Book Review Dharma Talks Diem Bao NEFBA Feedback Our Members Our Activities Ngoai Dien Kinh Tieng Viet Sinh Hoat Hoi PGDBF Tin Tuc Phat-Giao

 

Date: 11/29/98

Tha quy Phat t,

Di ay la bai thuyet phap "Bat Nha Tam Kinh" do s co Nh Thuy giang, chep ra t bang cat xet.

Bai giang chu yeu giup Phat t ng dung Tr Tue Bat Nha vao i song, nen khong i vao chi tiet t e, mi hai nhan duyen v.v ... ma quy v co the tm hieu t nhng nguon khac.

V la van noi, nen xin ch ton thnh y quen li.

Xin quy v tuy h cong c H Nguyen Minh Huan a chep lai t bang ghi am, va H Chau Ngoc a anh may lai. Toi t y ngat cau cho de oc.

Mo Phat,

Minh Quang

Buoi sang, chung ta mi hoc qua tieu-s cac v thanh-ni thi Phat.  Nhng bai sm mai chung ta hoc co tnh-cach giong nh chung ta hoc mot ngi benh nang c a vao benh-vien, sau thi-gian nam benh-vien a het benh ma con tr ve thanh bac-s na. ay chung ta ch hoc tom-tat cuoc i cua cac ngai thoi ma hoan toan chung ta khong biet la cac ngai a tr-lieu bang cach nao, th chieu nay chung ta se hoc cai cach cac v o uong thuoc mau het benh, lai con co the tr thanh bac-s na; th cai cach o la chung ta ap-dung bai kinh Bat-nha.

Trc het, toi xin gii-thieu v-tr cua Bat-nha trong van-hoc cua Phat-giao.

Bat-nha la tieng Phan, dch sang tieng Trung-hoa co ngha la tr-hue, tieng Viet-nam mnh cung gi ch o la tr-hue.

Toi co noi hoi sm mai cai quy nhat tren the-gian nay la tr-hue; tc la mot ngi dau ep, dau giau, dau tre hay khoe manh cach may ma neu tr-hue ngi o khong co th gia-tr cua ngi o cung khong con. S d con ngi hn van-vat la nh co tr-hue; e phuc-hoi cai tr-hue o th nha Phat co cach tu la lam sao cho chung ta cang ngay cang sang suot va minh-man; va moi thanh-qua tot ep nhat tren the-gian nay eu la san-pham cua tr-hue, cho nen tr-hue c coi la "me cua ch Phat", tc la ch Phat cung nh o ma c giac-ngo. Thanh ra cai hoc tu cua nha Phat la lay tr-tue lam s-nghiep.

Bai kinh Bat-nha nay thuoc ve he ai-tha; ma he ai-tha va he nguyen-thuy khac nhau nh the nao?

Hoi thi Phat con tai the, chung ta khong biet ch tang va ch ni tu ra sao, ma ch biet sau o co mot so kinh-ien con e lai; cai so kinh-ien con e lai au tien o goi la he nguyen-thuy. Sau he nguyen-thuy co cai he goi la bo-phai, tc la moi a-phng tuy theo can-c, tuy theo quoc-o, co nhng loi tu khac nhau, cho nen co en hai chuc trng-phai.

Sau o, en cai thi cach ay khoang hai ngan nam - tc la sau Phat chng nam hoac sau tram nam - th chung ta thay co mot phong-trao la lam sao ap-dung Phat-giao m rong ra cho tat ca moi ngi cung tu ch khong phai ch danh cho mot thieu-so khong ban bu gia-duyen. Nh hoi sm mai quy v a theo doi lch-s cac v thanh-ni th thay cac v nay khi i tu eu khong co gia-nh, khong co phu-tung, ch vo roi nghe tu mot mnh mnh; cung khong nghe noi en chuyen cac ngai a giao-hoa o-sinh ra sao, va hoan toan chung ta khong thay e-cap en cai i song cua ngi tu-s tai-gia la co the tu bang cach nao? Nhng ma ay, thi ai-tha, ...... cai giai-phap o co the ap-dung cho moi tang lp moi ngi dan-chung, tc la khong ke a-phng, khong ke tuoi tac, khong ke nam n, khong ke tang hay tuc, ma khi ap-dung eu co ket-qua nh nhau het.

Va cai bai kinh quan-trong nhat trong he bat-nha, coi nh tom tat ai-y, th thuoc ve van-hoc cua thi ai-tha.

Kinh dch t ch Phan sang ch Han th do ngai ng Huyen-trang dch t nam sau tram bon chn - ngha la cach ay hn mot ngan ba tram nam - no gom tat ca hai tram sau mi ch, va v nao hay tung trong thien-vien la thuoc long het roi; ma ngay en chung toi, toi cung thuoc. Toi thuoc bai kinh nay vao nam toi mi co sau tuoi, va en khi toi bat au oc tung, tc la khi toi vo chua tu - tc la nam mi lam, mi sau tuoi - th toi a thuoc nam long them nhng bo kinh khac; va toi thay co mot ieu la khi chung toi vo chua tu th cai ieu-kien e tu ma trong chua bat buoc la mnh phai thuoc hai thi cong-phu, chu Lang-nghiem, thuoc kinh Di-a, thuoc kinh Pho-mon.

Nhng ma cai thuoc cua chung ta no khong dnh lu g en cai tr-lieu va ap-dung het; cho nen toi co may ngi ban rat thong-minh va rat ham tu, khi vo chua xin tu, th trong chua mi a ra hai thi cong-phu - tc la a ra mot so kinh phai hoc thuoc long - va cac v o hoc mot thi-gian, ngan qua, roi bo cuoc het! Ma trong khi o, neu chung ta ap-dung, th ch mot ban kinh Bat-nha la ap-dung ca i thoi.

Toi a ra th du nay e quy v thay: chang han nh co ngi b au bung, co ngi bay cho mnh the nay:

Ngi o noi rang: "Co mot ba o ten la Nguyen th Ba, ba Ba o v au bung cho nen c ong thay thuoc cho mot toa thuoc, toa thuoc o gom nhng v thuoc nh sau:... roi ba o ve nha, ba uong thuoc mot thi-gian th het au bung."

Cai toa thuoc sau khi c truyen mieng t ngi nay qua ngi khac th c chep thanh van, va ngi benh-nhan au bung o cam cai toa thuoc oc, mot ngay oc ba lan, va sau na tang len ngay oc sau lan, cho en khi oc ca tram lan, nhng ma bung van au, cho nen sau mot thi-gian ngi o bo cuoc!

Tai sao ngi nay oc cai toa thuoc ma khong het bnh? La v quy v biet cai bnh ay la phai uong thuoc ch khong phai oc toa thuoc, nen chung ta co oc hang tram hang ngan lan van khong het au.

ay cung vay, nhng ban kinh la gii-thieu chung ta mot cai toa thuoc ngi xa a tu va ap-dung kieu nao ma ho c bt phien-nao; ma chung ta th ch oc toa thuoc, do o ma chung ta khong c thien-nghiep, va cang ngay chung ta cang thay toa thuoc nay ngan qua, hoac coi nh no khong the kham.  Ngi khac gii-thieu mot cai toa thuoc hay hn na th chung ta kiem nhieu toa thuoc thoi; cai benh o la cai benh ma hoi sm mi Phat ray ngai Ba-da la du noi ngan hang, thuoc hang ngan bai ke, ma khong chut li-ch, khong bang nghe xong mot li ma c tnh-lac.

Cai toa thuoc chieu nay th toi thay la thay a co ban kinh ma quy v ghi lai; bai giang cua thay ve bai kinh Bat-nha th toi thay toi khong co u sc e ma giang hay hn, hay la ro hn; co ieu toi giang bai kinh la theo kinh-nghiem tu cua toi, toi thay nh the nao, va toi uong thuoc ra sao th toi bay cho quy v.

Thanh ra cai bai kinh nay toi nhan manh ve cai phng-dien thc-hien, no nam cai can-c khi toi con la c-s, en khi toi bat au xuat-gia toi ap-dung tu ra sao, va khi theo thay toi tu ra sao ma toi thay het bnh; thanh ra bai nay la cai bai cung lay t toa thuoc cua c Phat ma toi cung nghien-cu uong va thay no co giam au th toi noi theo cai kinh-nghiem cua mot ngi uong thuoc, cua mot ngi uong thuoc, ch khong phai kinh-nghiem cua ngi quang-cao toa thuoc.

Quy v nao muon tm hieu rong hn th oc bai Bat-nha Tam-kinh cua thay giang, con ay toi ch giang trong cai phng-dien uong thuoc thoi.

 

M au ban kinh chung ta se thay co nhng van-t nh the nay (ban kinh nay toi chia ra lam ba phan nh toa thuoc vay):

1- Co mot v Bo-tat ten la Quan-t-tai; v nay do dung tr-hue bat-nha soi thay nam uan la khong cho nen ngai vt qua tat ca kho. Giong het nh la cai toa thuoc noi rang "co mot ngi ten la Nguyen-th-Ba trung au bung, ba nay mi dung cai toa thuoc gom nhng v nh sau nay... sau thi-gian th ba c het bnh", tc la li gii-thieu. 

2- Roi sau o Phat phan-tch la cai toa thuoc co nhng cai g.

3- Cuoi cung Phat khuyen-khch ch v Bo-tat eu nhan ni cai tr-hue Bat-nha nay ma c thanh Phat; o la li khuyen-khch cua Ngai.

Toi phan oan nh tren ay.

 

TRC HET MNH I THEO LI GII-THIEU CUA PHAT.

 

au tien, v sao chung ta i chua, v sao chung ta tu?

Quy v thay, cai giai-oan au-th, tc la thi con nt, cai thi ma coi nh sung sng nhat cua mot i ngi, la hoan toan chung ta khong thac-mac mnh sinh ra e lam g, hoac chet roi i ve au, g het! Nhng khi ln len, bat au va cham vi nhng canh kho cua the-gian, khi o chung ta mi co nhng cai bc-xuc, nhng cai quan-quai, nhng cai kho ma khong ai giai-quyet, va do o chung ta mi i tm bang cach go ca ton-giao.

Thanh ra co lan thay day chung toi "Neu tui con song hoai khong chet co le la tui con khoi tu, ma neu chet roi khong tai-sinh th chung ta cung khoi tu."

Chung ta biet, bay gi cai than nht cua chung ta la cai than nay mnh se bo i, va cai than th hai la than-quyen cung se t-gia ra i, va luc lam-chung mnh i mot mnh, khong tien khong cua, khong ba con bau ban g het, gi phut o ra sao chung ta khong biet!

Luon luon chung ta phat tam tu, hoc ao la do chung ta cham en cai kho au tien het ma trong nha Phat goi la "bat kho" - v nao theo doi nhng bai hoc trc th co nh - bai hoc T-e.

Trong bat kho co chia ra kho th nht la kho than, kho th hai la kho tam. Th cai than cua chung ta co mot s bat ke nam n gia tre, sang hen giau ngheo, chung ta eu b chi-phoi bi nhng cai kho:

1- th nht la sinh, th cai kho mnh a vt qua roi.

2- th hai la cai gia, th cai gia nay khong phai la ngi ln tuoi mi gia, ma that ra cai than xac cua chung ta gia coi trong tng hi th, phai khong? Ngi nam tuoi gia hn luc ba tuoi, hai mi tuoi gia hn luc mi tuoi, va nam mi gia hn luc bon mi chang han, co ngha la thay oi trong tng giay phut, th o la cai kho th hai.

3- th ba na la cai benh, cai benh nay khong phai sau khi gia roi mi benh ma luc nao cung co the benh c.

4- roi cuoi cung la cai chet.

o la cai kho chi-phoi cai than cua mnh.

Bay gi ve tam th chung ta co nhng kho nh sau:

5- th nht la "ai-duc-ly", nhng ngi ma mnh thng mnh phai xa la, xa v chet hoac la xa i song sinh-ly.

6- th hai la nhng ngi mnh ghet, la "oan-tang-hoi" la nhng ngi mnh khong a ma c phai gap mat hoai, khong thch.  Trong kinh Phat co day thng phai chia la cung kho, ghet ma phai gap cung rau; thanh ra "oan-tang-hoi" la nhng ngi mnh khong a ma c phai gap hoai, c phai chung, th ay cung la cai kho.

7- th ba la "cau-bat-ac", co ngha la nhng cai ma chung ta cau, chung ta c mong, eu cung khong c, cho nen o la cai kho th ba.

8- con cai th t la cai kho theo danh-t la "ngu-am x thanh", th cai nay chung toi c nhieu ngi giang song khong hieu ro; nhng th nam va roi thay co giang ve "ngu-am x thanh" rat la hay; "x" la lay lng, "thanh" cung la lay lng, coi nh no hp va manh, ch nho no vay thoi. Nhng cai ch "ngu-am" nay la cai than gom co xac than mnh - la sac, tho, tng, hanh, thc - ma ta gap trong bai kinh Bat-nha nay, ay thay ch giang gian-d la ngay khi co than tam no la kho roi; giong nh Lao-t noi la s d mnh co tat ca tai-hoa xay ra la v mnh co than, ch neu mnh khong co cai than va tam nay th tai-hoa do au ma co! Nh vay th cai kho cua chung ta la a cu mang mot cai xac than ma khong c va y, cho nen trong nay co cho noi "ngu-am x thanh" la nam cai am nay no chong trai nhau cho nen no lam chung ta kho; ma rieng thay hom trc - th nam nay - giai-thch cho chung toi thay "ngu-am x thanh" la mang cai than nay t ban-chat no a la kho roi ch khoi can cai kho them g het na.

 

Nh vay, chung ta thay v kho nen chung ta mi tm cach hoc ao. Nhng ma khi hoc s cac v thanh tang, thanh ni, thay la khi cac ngai chng ao th cac ngai ch noi la "sinh a tan, viec lam a xong" coi nh la dt kho va c niet-ban; vay th chung ta trong khi hoc ao, chung ta lam sao e co the tr cai kho nay?

Nha Phat co a ra mot cai giai-thch nh the nay:

 

Quy v nh, ngai Xa-li-Phat la v ai e-t tr-hue nhat cua c Phat, khi ve gap mot ngi ban cu, ngi ban hoi ngai:

"Tu c cai g?" th ngai noi la:

"c Niet-ban!" roi hoi:

"Niet-ban la cai g?" Ngai noi:

"Niet-ban la tam khong con b phien-nao, tham, san, si, ch khong phai Niet-ban la cai cho no nao o e chung ta chay ve." Hoi:

"Lam sao e c Niet-ban?" Ngai noi la:

"Bat chanh-ao, nhng ma ch can nh mot cho la mot cau thoi ..."

 

Cau g vay?

Nhac lai: chung ta kho v chung ta mang than va tam nay, ma "ngu am x thanh" la no gom het tam cai kho nay. Khi ma cac tang-s thi Phat xuat-gia, nh hoi sm mai mnh thay, cac v thanh-ni ma ong-lc thuc ay ngi ta en chua khong phai v thay Phat ep, khong phai v thay chua thanh-tnh, khong phai v nghe Phat thuyet-phap hay, ma ch v kho qua nen ngi ta chay en chua.

Nh vay nguyen-do chung ta phat-tam xuat-gia la b cai kho bc bach, ma cai kho la do co than tam ma kho, ch khong phai la v khong co than tam; nh vay th chung ta co the con gi mot chut xu thoi la "kho v mang cai than nay", va cai kho o c goi cai kho ngu uan.

Hoi nay co noi, toi nhac lai:

Ban ngai Xa-li-phat hoi ngai:

"i tu theo Phat c cai g?" Ngai ap la:

"Niet-ban!" Niet-ban dch ra la s an-tnh. Lai hoi:

"Niet-ban la g?"

"Niet-ban la tam khong con b chi-phoi bi phien-nao tham, san, si." Hoi:

"Lam sao c Niet-ban?" Ngai noi:

"Toi tu Bat chanh-ao." Lai hoi:

"Bat chanh-ao la g?"

"Toi noi ra th hi dai, ong ch can nh mot cho thoi la chanh-kien, tc la thay ung!"

 

Nh vay ay khuyen cac v tu mot cai goi la "chanh-kien" tc la thay ung; th ay bai kinh Bat-nha goi la "chieu-kien", tc la thay ung. Thay cho ro la chieu-kien.

 

Toi co mot ngi ban khi i day kinh nh the nay, lan au tien len trc quy Phat-t, th phat run len d lam. Quy s ba mi ng pha sau lng noi:

"Con ng run, ng run; nay gi con run qua!"

Quy v o mi noi the nay:

"Coi nh khong co ai het" nhac ngi giang-s nh vay o.

Co giang-s nay t tran-tnh coi nh khong co ai vay. Co ta phat la len:

"Coi nh khong co ai het!"

Quy v thay loi nay that-bai! Tai sao that-bai? Trc mat mnh co rat ong ngi ma coi nh khong co ai het th au co c! Thanh ra cai thay nay au phai la cai thay ung, ma thay sai ch g? Trc mat nh the nay ma toi noi "coi nh khong co ai het" tc la thay sai roi. Ngi ta co ong ma! Thanh ra loi nay that-bai.

Ky sau na mi ap dung mot cach khac na. Quy s ba mi bay cho v o the nay:

"Coi nh la ba con than-thuoc cua mnh!"

Va v o c lam bam "coi nh ba con than-thuoc cua mnh", va v o phat ra micro la "toi coi quy v nh la ba con than-thuoc cua toi."

Noi ra ieu nay cung sai, v gia s nh ngi o la me toi th khoi can noi toi cung coi ba nh me toi. Thanh ra ay, chung ta nhn ra s that ra sao th y nh vay la ung, con mnh phai nhn khac i cai ngh cua mnh ngay hien-tai, cai thay cua mnh ngay hien-tai, th cai o la sai.

 

Chanh-kien ay la thay ung: quy v hien-dien nh the nay, toi thay quy v hien-dien th goi la thay theo chanh-kien.  Con gia s nh bay gi toi coi nh quy v khong co, hoac la nh ba con cua toi, the nay the khac v.v... th nhng cai o la co gang bop meo s that i. Theo nha Phat, ay chanh-kien la thay ung nhng s that hien-dien; va cai thay ay co ngha la thay ro cai lam chung ta kho la cai than va tam nay cau-tao bi cai g?

 

Trc het bai kinh c c Phat gii-thieu nguyen-ban ch nho:

"Quan t tai Bo tat hanh tham Bat nha Ba la mat a thi, chieu kien ngu uan giai khong, o nhat thiet kho ach"

Toi dch ra la: "Co mot v Bo-tat ten la Quan-t-tai - tc la c Phat gii-thieu cho mnh ten v Bo-tat o - ngai do dung tr-tue soi thay nam uan la khong nen diet c het tat ca kho."

 

o la li gii-thieu.  Bay gi, theo bai kinh nay, muon giai-quyet cai kho, chung ta phai thay chung ta kho la do co cai than nay. Theo s phan chia t-tng An-o thi o, than nay c cau-tao bang nam yeu-to sau ay, ma danh-t chuyen-mon goi la ngu uan. Ngu uan gom co sac, tho, tng, hanh, thc. Phai thay cho ro nam yeu-to o nh the nao - ma thay bang tr-hue - th chung ta se vt qua e het kho.

Bay gi quy v theo toi e thay lan lan.

 

1- Sac: Chung ta thng dch la mau thoi. Sac ay la xac than, xac than nay cau-tao bang cai g? Trong kinh ke la t-ai, bon thanh phan: chat ran, chat long, chat hi, va chat nong, cau-tao nen cai than nay. Bay gi quy v thay cai xac than mnh c cau-tao nh the o, nhng ma no co thng hay khong, hay la no bien-chuyen? No co bien-chuyen tng giay ch g!  a be thang trc thap, thang nay cao ca tac; ngi gia thang trc t gia, bay gi gia nhieu, ch khong ai cang ngay cang tre het. Con nt th ln len. Thay ro moi vat nh no hien-dien; thay nh vay goi la chanh-kien.

Co ai cang ngay cang tre ep au? Ai cung cang ngay cang suy tan i, phai khong? Chung ta thay ro xac than mnh nh no hien-dien th goi la chanh-kien; chanh-kien cai xac than nay. ay mnh cung thay nh no hien-dien ch khong phai bop meo i, co ngha la chung ta cang ngay cang tre ep ma chung ta thay cang gia cang xau la sao? Ma chung ta nhn no nh no hien-dien goi la chanh-kien (thay ung), phai khong?

 

e lam sang to cai s thay oi xac than th Phat a th du the nay:

Co thang be c chng bay tuoi, bo nha i chi. i chi roi buon ngu qua mi ghe mieu tho-than ngu. Trong khi ngu nh the th tri toi luc nao no khong hay. Cho nen ngu en na em thc day, nhng tri toi qua no khong dam ve.  Khi o cht no thay co mot con quy en. Con quy en vac thay cua mot ong gia sau mi, i t ngoai vo; vo trong, no quang cai thay xuong o. Mot lat sau con quy trang cung t ngoai chay vo.  Hai con quy danh thay ong gia e an tht. Hai con gianh ti gianh lui, va con nao cung nhatdnh gianh ca cai thay ong gia.

Khi o con quy en nay mi hoi thang nho:

"Cai thay nay ai em vo trc?" Thang nho noi:

"Toi thay ong vac em vo trc!"

Luc o ong quy trang sung qua cho nen ong quy trang mi rt canh tay thang nho e an tht; la v con quy no co phep ma!  Con quy en thay thang nho benh mnh cho nen no b an tht, nen ong rt canh tay xac chet the vo, tay cua ong gia cho nen no dai hn tay kia cua a nho. Con quy trang rt luon tay nay na, th quy en mi the vo canh tay mot canh tay na. Lan lt no c thay en au mnh tay chan.  en khi ga va gay sang, hai con quy bien mat. Cai thay thang nho a b con quy trang an tht lan lan roi. Nhng ma xac than ong gia c en lan lan vo cho no, ma eu bang sc quy, cho nen sang hom sau thang nho nay cung quen la no cung a oi than i, no chay ve nha.

Va go ca, keu: "Ma i!" th ba ma no ra chao no, hoi:

"Tha cu, cu kiem ai?"

 

Phat ke cau chuyen o e ch rang trong mot em thoi, thang be bay tuoi a bien thanh ong gia sau mi. S thay oi qua mau cho nen mnh thay la mnh gia qua mau.  Nhng ay mnh thay con quy en tng trng cho em, con quy trang tng trng cho ngay. em va ngay ti lui riet roi no oi mnh thanh gia luc nao ma mnh khong hay.

 

Quy v c lau lau gi an-bum ra th thay ngay thang nao mnh nho xu the nay, bay gi tai sao mnh ln the nay? S thay oi nay dng nh mnh khong thay, nhng thiet ra no thay oi tng ngay tng em, va en bay gi chung ta gia hoi nao ma chung ta khong hay, quy v co thay khong?

ay t co gng soi, cho nen toi c tng toi giong nh hoi toi mi vo ay, tc la hoi toi mi hai mi may tuoi.  Nhng ma lau lau ve nha soi kieng voc dang mnh, toi het hon. Nhn vo kieng, toi thay mnh la mot ba gia, trong khi o mnh ng mnh hai mi, hai mot tuoi thoi. Thanh ra s thay oi qua cham cho nen chung ta khong thay, nhng thiet ra no thay oi tng ngay. V nao co hoc van-vat hoc lp mi hai hoi xa, th noi ch can bay ngay u e chung ta oi het tat ca te-bao thanh mot con ngi mi roi.  Nh vay th nhn cai xac than nay thay oi theo tng giay phut, khong luc nao la ben b het, cai o la chanh-kien, phai khong? Thay no thay oi, sinh-diet tng giay tng phut, en bay gi chung ta cha kp ngh g het th mnh a gia roi. Nh vay th cai xac than nay thay oi, khong ben chac, quy v thay ro rang, o c goi la chanh-kien.

 

2- Qua iem th hai la Tho, chung phai chanh-kien bang cach nao?

Tho la cam-giac. Chung ta co nhng cam-giac vui, buon, hoac khong vui khong buon. Nhng ma cam-giac nay khong co-nh.

Quy v e y iem nay: cam-tho no tuy theo duyen thoi. Chang han nh quy v nha ao at ma xep bang nh vay chac la kho d lam; ma vo ay mnh chen c mot cho, thay vui, la tai sao? Cung cho ngoi o ma mnh nha mnh, mnh khong them gianh; mnh nam ca phong nha mnh, mnh thay con chat. Vo ay ngoi ch co mot chut mnh thay c hanh-phuc.

Cai cam-tho nay khong tuy thuoc ngoai-canh ma tuy theo quan-niem cua mnh. Th hoi quy v, sau rieng ngon hay d? Co ngi cho sau rieng la thui, co ngi khen sau rieng la thm. Con ru la ngon hay d? Hom trc i ra Ha-noi trong buoi chieu-ai, ngi ta co mi uong la-de, toi tng la ngon lam, te ra la no ang d lam, no khong ngon g het! Ca-phe cung ang na, nh vay ma co nhng ngi bo tien ra uong ca-phe, uong la-de ch g? Hut thuoc la na! Toi nghe noi co ngi moi ngay bo ra may tram ong e hut thuoc, ma toi thay khoi thuoc co ngon g au!

Cung la mot cai sac o, cung la mot cai canh o ma co ngi thay vui, co ngi thay buon. Co ngi mnh ch nghe tieng chi the thoi la mnh thay phat gian roi, thay kho chu; vay ma co ngi chi the ca ngay ca em roi sao? Tc la co cai g ho thay khoai ho mi chi ch! Cung co ngi nghe niem Phat th vui, co ke nghe niem Phat th buon. Thanh ra cai cam-tho nay no tuy-thuoc vao ngoai-canh.

 

Toi nh luc con nho i hoc, c mi bon, mi lam tuoi, hoc cung lp may a con trai lay keo chewing gum no choi len au toi, luc o toc dnh ca chum, phai lay dao lam cat quang i may uoi toc. Toi nh toi a khoc, khoc oi la khoc, khoc en noi thay giao phai bat may tui con trai quy goi het. Sau o o mot nam, toi cao nguyen cai au; khi o tui ban trai mi en hoi tui: "Sao bay gi ch dam cao nguyen cai au, ma trc o toi lam ch t co may cong toc ma ch lam cho toi quy cot c nh vay?"

 

Nh vay cai cam-tho cua chung ta gom co vui, buon, khong vui khong buon, nhng cai nay no tuy-thuoc vao ngoai-vi na phai khong? Thanh ra cai nay no cung vo-thng, no khong co-nh.  Nhng ieu nay hom qua chung ta thay la vui, ma ba nay thay la buon roi.  Thanh ra cai nay mnh thay no vo-thng.

Tai sao co nhng ngi t-t? Tai v ho tng cai vui hay buon nay no c nh vay hoai cho nen chu khong noi. Co nhng cai buon mnh chu hoai khong noi cho nen mnh tron i, bang cach t-t, hoac la i uong ru, hay la say sa g o.  Bay gi thay ro cai vui hay la cai buon nay la ngoai-canh cho nen chung ta biet ma tm cach chuyen no; chuyen c ch g? Nh vay con trai bien no b mot vien a vo trong bung th no au nhc. Nhng con yeu se chet v vet thng, nhng con manh se tiet ra mot chat bao boc chung quanh vet thng o.

Cung vay, neu chung ta la mot ngi me, khong biet, gap mot cn buon th ch nam trum men ma khoc thoi, hoac la say sa trac tang e no qua cn buon; nhng ma neu biet, chung ta chuyen cai buon o.

Nh vay th ngoai-canh co en co i, co tac-hai en mnh, nhng ma vui buon gian ghet hay khong la cai quyen cua mnh ch.  Mnh x-dung cai quyen o c khong?  Cam-tho la nhng cam-giac vui buon hay la khong vui khong buon, eu tuy-thuoc ni mnh.  

Cung mot van-e o ma oi vi mnh khi vui khi buon; th bay gi cai ngoai-canh ma vui buon gian ghet hay khong la quyen cua mnh, mnh x-dung c hay khong?

Vay, tu ay la phuc-hoi tr lai cai quyen t-chu cua mnh.

 

Hom trc, toi co ke cho quy v nghe may ba noi lieu o.  Toi thay mot ba bng thung banh tieu i ban ben xe Van-thanh.  May a nho ban thuoc la keu "quang i ba, quang i" cai ba ta quang xuong; cho snh, no keu: "Ba a ba, khieu-vu i ba!" cai ba ta nhay thoi la nhay. Lat sau chung no bo i, o ac cua ba ta h d het. The la ba ta ng khoc, va chi.

Nh vay chung ta thay, ba nay hoan toan khong t-chu.  Bng thung o i ban ma tui con nt bao quang la ba quang, cho snh lay ma bao leo vao o nhay, la mat t-chu.

Bay gi chung th sao? Buoi sang co ngi ta bao "Ba hai, vui i ba!" la chung ta vui. Bao ci mnh ci, bao khoc mnh khoc; nhng ma ho bieu khong trc-tiep nh ba lieu o, tc la ho tm cach nh ke chuyen nao o, e chung ta nghe thoi. Th du nh muon ba nay buon, ch can noi "Ba hai i, toi noi ba ieu nay nghe, co ngi chi len ba!" Muon ba vui, ho noi "Ba hai i, toi noi ieu nay nghe, co ngi khen ba!" Thiet ra co ai khen au, va thiet ra co ai chi au! Ch nghe mieng cua ngi o noi thoi ma chung ta a lieu roi, phai khong nao?

 

Nh vay cai cam-giac nay mnh thay ro no thay oi. Tu la lam sao lam chu cai cam-tho nay, ng e cho no chi-phoi mnh, vui buon hay khong la tuy quyen cua mnh. Thanh ra cai cam-tho nay co hai phan, mot phan thuoc ve than, mot phan thuoc ve tam.  Than mnh co ngha la ai ma gap la th cung thay nong, cam nc a thay lanh, du la bac thanh i na cung co cam-giac o. Con cam-tho vui buon cua con ngi la do tam, nen chung ta thay chung ta co the t-chu c.

 

Hom trc toi oc bai kinh cho quy v nghe o, ke co mot ong gia i en gap Phat va than vi Phat la ong kho qua, tai v au benh re re. Phat mi day cho ong bai kinh, ong ta hoc thuoc long va i ra mng vui qua, va ong ta oc ti oc lui hoai. Ngai Xa-li-phat gap mi hoi:

"Nay ong cu, khi nay i vo gap Phat th thay buon, ma bay gi i ra th hn h. Co g ma vui d vay?" Ong ta mi khoe:

"c Phat ang giang kinh cho gan nam tram ngi ma gap toi vo Phat ac-cach ngng thi kinh lai, day cho toi mot thi kinh rieng." Hoi:

"Bai kinh nh the nao?"

"Phat noi nh the nay 'Mot ngi Phat-t ch co kho than ma khong co kho tam, ch co benh ve than ma khong benh ve tam' thanh ra toi vui qua, va Phat bieu toi hoc thuoc long bai o, cho nen toi i ve!"

Khi o ngai Xa-li-phat hoi rang:

"Ong co biet kho than ra sao, va benh ve than ra sao hay khong?" Ong ta noi:

"Biet ch! Benh ve than la nhc au, au bung, au rang ne, nong lanh v.v..." Quy v cung biet vay, phai khong?

"Nhng ma benh ve tam th ra sao?" Ong ta mi noi:

"Nay gi mng qua, quen hoi i!"

Nhan o ngai Xa-li-phat mi day cai kho ve tam, cai benh ve tam, tc la b cai tham (tc la s khao khat), san (la s bc boi) chi-phoi.

 

Nh vay, cho nay chung ta thay Phat day, mot ngi Phat t du cai than ma kho th chung ta van co. Nhng ma kho tam hay khong th chung ta co the co tron quyen khong kho. Nh vay, th chung ta thay "chieu-kien ngu uan" au tien phai la sac th thay no vo thng, thay oi. Ve cam-giac th chung ta thay tuy duyen.  

Cam-giac ma cua than kho th cai o ai cung co het. c Phat cung trai qua nhng cn benh nh mnh ch g. Bat c thanh pham g cung co benh khi co than. Cai kho ve than nay co roi. Nhng ma cai kho ve tam nay th nen e y. Chung ta co quyen t-chu. Thng thng cai kho ve tam nay la do s tng-tng nhieu hn. Cho nen cai tho no khong xuat-hien mot mnh ma no phai i kem vi cai tng nay.

 

3- Tng la s tng-tng, suy tng; cai Tng nay thng thng chung ta hay thoat ra cai canh hien-tai, tng-tng ve qua-kh hay tng-lai. ay toi a a th du, ngi ban toi ke chuyen la khi ve mien tay chung vi co ban gai.  Hai ngi cung i, i ngang ruong. Co ban gai b a eo, co ta gi ong quan len hoi ngi ban "Con g eo chan cua em ma en en, nht nht, ma g khong ra?" Ngi ban noi "Con a o!" tc th co ta nhao xuong xu lien, thanh ra ngi ban trai phai vac co ta i cap cu. Ong ta ve than th the nay: "an ba con gai toi khong hieu sao, con a eo ca tieng ong ho khong sao, toi ch noi ten cua no th ba ta xu. Toi ma biet ba ta xu nh vay toi i ve nha toi mi noi, tai v ba ta map qua, khien toi vac gan chet luon!"

Nh vay, quy v thay, cai con a ba nay khong biet, nhng nghe ngi ta noi con a kinh khung th co ta s con a vo cung; khi ma con a eo that-s th khong co g ton-hai het, no chay mau thiet o nhng ma no khong en oi lam co ta xu; luc nghe ngi ban nhac rang ay la con a th co ta xu. Nh vay co ta xu la do a eo hay la do s tng cua co ta? Do co ta nh ra ch g. Cam-tho con a eo vo than co ta khong thay, khong xu, co ta con hoi con g ep qua, de thng, nhng ma khi nghe ten no co ta xu; cai xu nay la do mot phan co ta cong-tac ch!

Thanh ra cai tng nay no hai d lam, ma trong khi cai tng th vo-thng. Gia s nh co ta khong tng-tng ve no, co ta au co kho! Cung nh quy v thay, khi mnh b t tay, ngay luc t tay mnh thay au mot chut xu, mnh bang roi th thoi; nhng ma gia s mnh ngoi tng-tng luc con dao no ca ngon tay cua mnh th luc o kinh khung thiet. Ngi b t vong hay te xe, ngi o thay la kinh khung, hoac la b set anh trung, th tng tng chac la s lam. Hom trc toi b te vong, toi thay khong ang s lam, la v cha kp hay g het trn la toi thay nam tren at roi. No xay ra rat mau. Lat sau nh lai toi thay ghe that. Cai vong treo cao ma t day te bch xuong ghe that.

Tai-nan xay ra cho mnh that ra khong lam cho mnh s lam. Nhng ma cai hoi tng cua mnh lam cho mnh s; th o la cai tng ve qua kh ch g?

Bay gi them cai tng ve tng-lai. Th du trong chung-c o, ong gia tang di, chu thanh-nien tang tren, khi ma chu thanh-nien i lam ve chu lot oi giay chu quang ram ram xuong san nha, lam ong gia ong ta nghe bc qua i. Cho nen sang hom sau, ong len noi vi chu thanh-nien the nay:

"Ba nao chu i ve, chu nh e hai chiec giay cho no ang hoang, ch toi noi cho chu biet toi b au tim! Chu vut kieu o co ba chu en nhan-mang o!"

Cau thanh-nien nay ha ba sau se i em ai hn. Qua hom sau i ve, cau ta ci chiec giay ra, va vut cai ram th cht nh ra rang mnh a ha vi ong gia roi, thanh ra chiec th hai cau thanh-nien nay mi e thiet nhe xuong. Khoang tieng ong ho sau, thay ong gia om ngc len th hon hen noi:

"Cau i, cau vut gium chiec th hai, ch nay gi toi i met qua!"

 

Nh vay th quy v thay chuyen chiec giay rt xuong no lam cho mnh giat mnh co mot chut a, ma mnh ngoi mnh i o th kho s vo cung.

Quy v nao i coi boi noi "cuoi nam nay chet o"; ngoi t ay ma i cho ti thang mi hai, thi-gian o kho d lam. Chng nao chet th chet ai, ch ch i kho s khon cung. Vay ma co ngi chang han ho noi: "Nam nay la nam han cua ba, t thang gieng en thang chap, th nht la coi chng xe ung, th hai la ngi ta chi, th ba la b git hui, th t la mac n, coi chng chet v.v ..." Th ngi nay mot nam dai mi hai thang ng om tim kieu ong gia o. Tha chng nao no vut cai ram mnh git mnh mot cai thoi, ch ang nay ngoi i chiec giay no rt xuong, biet chng nao no rt!

Cai tng tng nay la do chung ta suy gam ve qua kh, ve tng lai, va no cong vi cai cam-giac cho nen luon luon no lam cho chung ta kho. Nh vay quy v co biet tai sao thay hay ray mnh la ng hay vong-tng khong? Trong khi cai that khong ang s, cai tng no khung khiep vo cung.

Chuyen con a a ke, quy v thay vo ly ch g! Nhng ma thng thng chung ta hay nh va Con a eo ca tieng ong ho roi, khi nghe ngi ta noi con a o th xu.

Gia s nh bay gi, ngay nay quy v khong co Bnh-dng; luc nam gi chieu, quy v va vo ti nha th co ngi ba hang xom ti noi:

"Cho ch em, toi noi cho ch nghe, ma ch ng co gian nghen! Toi noi ch nghe, e ch biet ngi ma ch song, la hoi mai, co ba ti ay noi xau ch biet la bao nhieu..."

Ba ta noi hoi bay gi, mnh nghe xong mnh buon suot ca thang tri. Quy v thay, ba ta noi xau mnh luc bay gi, ma neu thc s cai noi xau o no lam kho mnh th ngay luc bay gi di nay mnh xu roi. Ma khong co! Ti nam gi chieu, ba ta i au mat roi, i ve mnh nghe lai mnh xu! Cai nay cung y nh chuyen con a vay. Nghe con a mnh thay vo ly, con chuyen nay co ly hang ngay ch g? Roi moi ngay c nhac ti nhac lui, nhac qua nhac lai, va mnh luon luon hanh-ha cai cam tho cua mnh, lam cho mnh kho. Ngoai cai kho than mnh con cai kho tam.

Nh vay cai kho tam nay do mnh hay la do ngoai canh? Quy v thay khong? ay chnh cai tng nay la do chung ta chu ong ch g? Cai than nay la do mnh ieu khien, cai tam nay do chung ta chu-ong, vay ma chung ta chuyen mon nh may ba lieu e ben ngoai git day khong ha! Ngi ta git giay mnh, mnh git giay ngi ta, rot cuoc chung ta lieu het trn! Thanh ra c Phat tang mnh hai ch "ien ao".

 

Nay gi toi phan tach cho quy v thay cai kho tam cua mnh, kho than cua mnh th co. Con sanh, gia, benh, chet th ai cung b chi-phoi het. Nhng ma cai kho tam nay co the thoat c ma; th thoi trong canh kho thoat c cai nao cai o.  Sac vo-thng, cam tho cung vo-thng. Tng nay cung tuy duyen ch au phai luc nao cung chi-phoi mnh. Nh vay ma e cho no chi-phoi, e roi chung ta au kho v no. t co ai ma ta thay kho do benh-hoan, ma benh co kho khong nao? Benh d nhien la kho ch g? Gia s au bung th au bung thoi. Toi nh co lan toi au bung, toi kho vo cung, toi muon bo chua i, toi oi cai than khac chang han. Sau o toi mi sc nh tr lai, la mnh au bung, s d kho la trong luc ngoi au bung nh ngay hom qua au roi, nay au na, mai au na; roi ngoi tnh ti tnh lui thanh ra kho. Nhng ma luc o, khi mnh au, mnh ch au thoi ch ng ngh, ng tng na; ng tng-tng ve vi them na th mnh ch chu ng cn au cua than ma tam khong au. Quy v thay khong, cai tng nay no ong gop, no lam hai mnh d lam!

 

[Tr ve trang Thuyet Phap]    [Xem trang 2]