Make your own free website on Tripod.com

KEBUDAYAAN MELAYU SINGAPURA

PAKAIAN

Baju Kurung

Kurung’ ertinya ‘mengurung atau menutup. Baju Kurung pula dianggap popular dan dipakai oleh kaum lelaki dan perempuan. Bezanya ialah cara ia dipakai dan jumlah kocek iaitu tiga untuk kaum lelaki dan satu untuk kaum perempuan.

Baju Kurung Lelaki dianggap lengkap jikalau dipakai dengan kain samping (sarung), seluar destar dan songkok. Baju Kurung Wanita pula diterima sebagai cara pakaian Melayu jikalau berkain kelubung.

Terdapat dua jenis baju kurung iaitu baju Melayu Teluk Belanga dan baju Melayu cekak musang.

 

Baju Melayu Teluk Belanga

Baju Kurung Teluk Belanga mempunyai ansar-unsur Aceh-Bugis-Melayu. Pemakaian baju kurung ini tersebar luas pada abad ke-19.  Baju ini juga disebut “Baju Melayu”. Baju kurung ini selalunya dipakai dengan  kain samping. Kaum bangsawan atau golongan atasan akan memakai kain samping di luar baju sementara orang kebanyakan memakai kain samping di bawah atau dalam baju. Gaya tersebut  menentukan status setiap orang.

Baju kurung  lelaki hanya sepanjang satu meter ,dipakai dengan seluar, kain samping , bertanjak dan bercapal.

Baju kurung wanita labuh hingga ke bawah lutut. Bahagian rusuk tangan bersambung dengan kekek dan kembang ke bahagian bawah baju.Ciri khasnya ialah leher bulat yang berjahit kemas dan hiasan sulam, kancing dan kocek. Kaum perempuan juga memakai kain sarung sebagai kain luar.

Baju Melayu Cekak Musang

Ciri istimewa tentang baju Melayu cekak musang ialah leher baju yang setinggi 2.5 c.m. melingkari leher. Baju ini mula dipakai oleh Sultan Ibrahim ibni Sultan Abu Bakar , baginda  menggunakan lima hingga tujuh butang (dua di lingkaran cekak dan yang lainnya di bawah). Ia juga berkekek, berpesak dan berkocek seperti baju Melayu Teluk Belanga. Baju ini kelihatan sepeti leher baju Siam atau Cina tetapi gaya sambungan dibuat tepat dan bahagian dalamya berlidah untuk lubang kancing.

Baju kurung cekak musang untuk wanita dibuat dripada kain baldu dan dipakai dengan kain songket berantai ikat gelombang ombak mengalun. Untuk lelaki pula, baju tersebut lengkap dengan seluar dan kain samping. Baju kurung cekak musang dikenali lebih  bersifat umum.  

Baju Kebaya

Perkataan ‘Kebaya’ berasal daripada perkataan Arab, habaya yang bermakna baju labuh bereblah di hadapan.

Baju kebaya popular pada tahun 1960s di dalam kalangan orang Melayu. Baju kebaya tidak selabuh baju kurung tetapi kelihatan lebih cantik dan kemas.  Ia selalu dibuat daripada kain sutera yang dihiasi dengan jahitan corak dengan benang berwarna-warni.

 

Baju kebaya boleh dipakai dengan kain songket atau batik untuk lebih bergaya. Baju kebaya  adalah sepasang pakaian Melayu yang moden.

 

Baju Belah Kebaya Panjang

 

Baju kebaya lebih terkenal di Melaka, Perak, Selangor dan Kedah-Perlis. Secara tradisi, potongannya labuh sehingga ke buku lali dan dipakai di luar rumah atau ke upacara rasmi.

Bajunya yang labuh dan besar ini boleh diperbuat daripada kain sutera, songket, muslin baldu atau broked. Ia dipakai dengan sarung ikat tindan kasih.

 

Perhiasan Kepala

Petam dan Gendik

Petam dan gending merupakan perhiasan kepala pertama sebelum sanggul. Petam berfungsi sebagai penutup dahi dan berbentuk mahkota yang berdiri tegak merupakan gunung. Gending pula dibuat daripada emas berukir dan permata.

Cucuk Sanggul

Rambut aadalah mahkota wanita. Rambut yang panjang akan disanggul dan dihiasi dengan bunga-bunga. Berihlamkan gubahan bunga-bunga ini cucuk sanggul dicipta. Cucuk sanggul ini disusun di sekelilingi sanggul, di sekitar telinga atau kepala pengantin perempuan atau menjadi bunga tanjak bagi pengantin lelaki. Cucuk sanggul diperbuat daripada emas atau perak yang dihiasi dengan batu permata.

Selendang

Tradisi pemakai busana Melayu tidak lengkap tanpa bergaya dengan kain panjang yang dikenali sebagai selendang. Selendang berfungsi sebagai penutup bahagian kepala  bagi  kaum perempuan manakala wali pula untuk menutup bahu dan leher orang lelaki. Selendang diperbuat daripada pelbagai jenis kain seperti kasa, baldu,sutera dan lain-lain lagi yang diperindahkan dengan tekat benang emas,perak, manik-manik  dan sebagainya. Kini selendang menjadi pakaian perempuan dewasa terutama semasa memakai baju kebaya.

Tanjak/Tengkolok

Memakai ikatan kepala merupakan satu kelengkapan busana lelaki Melayu . Masyarakat Melayu menganggap kepala  sebagai ‘mahkota’ yang perlu dielakkan daripada aid atau malu. Tanjak atau tengkolok, dipakai oleh keluarga diraja atau kaum lelaki yang berkedudukannya dalam masyarakat. Kini tanjak dipakai oleh pengantin lelaki. Tanjak dibuat daripada bahan tekstil yang dihiaskan dengan logam emas, bunga tajuk untuk memberi daya tarikan dan kekuatan kepada pemakainya.

Tanjak berbentuk tiga segi dengan pucuk daunnya behala ke atas. Tanjak atau tengkolok menjadi simbol budaya Melayu.

Songkok


Songkok adalah hiasan kepala bagi orang lelaki dan dipakai terutama sekali pada hari perkhawinan, perayaan seperti Hari Raya, kenduri dan sembahyang. Songkok melengkapkan pakaian baju Melayu lelaki dan boleh dihiasi dengan benang emas atau perak.

 

Kain Batik

Asal-usul kain batik sukar untuk dipastikan kerana batik dijumpai di India, Turkey, Japan dan Cina tetapi batik yang dihasilkan di Indonesia sejak abad ke 12 telah mendapat perhatian masyarakat dunia.. Batik dianggap sebagai simbol diraja dan ia penting kepada wanita muda untuk mendapat kemahiran dalam bidang kesenian ini.

 

 Kain batik boleh dibuat daripada kain sutera supaya ia boleh menyerap penggilap lilin. Kain mesti mempunyai kualit tinggi supaya hiasan-hiasan boleh dikekalkan. Canting digunakan untuk menggilap lilin ke kain untuk coraknya tetapi kerana ia mengambil banyak masa, cap digunakan.

 

Kain itu pula dicucikan supaya tiada kotoran. Selepas itu, kain tersebut dicelup kedalam pewarna dan pengilip lilin digunakan selagi lagi. Kain itu dicelup di dalam pewarna supaya warnanya menjadi lebih terang. Penggilip lilin digesar supaya coraknya boleh dikelihatan.

 

Kadangkala emas digunakan untuk menghiasi batik dan selalunya mengambil masa beberapa bulan dan harganya tinggi.

 

Beberapa reka bentuk batik Cuma boleh dipakai oleh raja atau pengantin-pengantin lelaki dan perempuan.

 

Batik moden mempunyai corak yang lain seperti burung-burung. Batik yang berkualiti tinggi dan dibuat dari tangan lebih mahal daripada batik yang dibuat di factori. Batik digunakan sebagai pakaian atau alas meja dan lain-lain lagi.

Kain Samping

Pemakaian kain samping adalah salah satu ciri khas busana Melayu. Ia dipakai oleh kaum lelakai dan perempuan. Secara umum ia dipakai  dengan menutup badan di antara bahagian pinggang ke bawah. Fungsinya ialah untuk membuat sipemakainya kelihatan lebih menarik. Kain samping  boleh dipakai dengan berbagai gaya dan cara. Kain samping yang dipakai oleh raja-raja terbuat  kain sutera yang dihiasi corak emas atau perak. Ia dipakai ke upacara-upacara penting atau perkahawinan.

Harga kain samping agak mahal kerana  memerlukan masa dan kemahiran. Bahan-bahan membuatnya juga mahal.

Perhiasan Dada:

 

Dokoh

Dokoh dipakai oleh pengantin perempuan dan lelaki. Perhiasan ini dipakai melingkari  leher dan memenuhi bahagian leher dan dada. Dalam adat pengantin tradisi, pemakaian dokoh diutamakan.

Dokoh  juga dianggap sebagai buah kalung kerana bentuknya mirip sebari bulan. Setiap buah disambungkan dengan rantai. Dokoh ada berbagai bentuk seperti  dokoh tiga tingkah, dokoh lima tingkah, dokoh rantai berjurai dan dokoh daun sukun.

Permukaan dokoh dihiasi dengan pelbagai motif hingga menzahirkan ukiran timbul, dokoh akan kelihatan lebih indah jika  ia dihiasi batu permata seperti delima, zamrus, nilam dan sebagainya.

Perhiasan Pinggang

Keris

Keris adalah alat senjata tradisional bagi kaum lelaki Melayu. Keris dianggap sebagai simbol Sultan Melayu Timur-Selatan. Ia melambangkan kebudayaan oran Melayu selama 600 tahun.

Keris adalah pisau belati pendek yang mempunyai mata pisau yang unik dan hulu yang berukir. Hulu dan sarung keris selalu mempunyai ukiran cantik dan batu-batu permata.

Cara memakai keris mempunyai adat istiadat.  Keris selalu dipakai di upacara-upacara yang penting. Ada juga keris yang menjadi pusaka sebuah keluarga.

Pending

Pending dianggap sebagai alat kelengkapan penting dalam busana pengantin Melayu. Ia dipakai di bahagian hadapan tengah pinggang. Ia boleh dipakai oleh kaum lelaki dan wanita.

Pending boleh diperbuat dari emas, perak atau tembaga. Bentuknya seperti sehelai daun dan dihiaskan dengan batu permata serta ukiran timbul dan berlarik dengan motif-motif tumbuhan.

Perhiasan Lain

Gelang

Gelang Tangan berupa bulatan yang dipakai di pangkal lengan. Ciri khas gelang tangan ialah bentuknya yang besar, tebal dan hiasan ukiran timbul, lilit dan kancing kepala. Sekurangnya tiga hingga tujuh buah gelang dipakai di pergelangan tangan kiri.

Gelang Kaki atau Keroncong lebih besar daripada gelang tangan. Ia juga dipanggil  keroncong kerana loceng kecil terlekat kepada gelang tersebut.  Rupanya agak sama kepada gelang tangan tetapi keroncong berkepala ular naga.

Kerongsang

 

Kerongsang digunakan seperti kancing dan  dibuat daripada emas atau perak yang dihiasi dengan batu-batu permata. Kerongsang disematkan pada belahan baju kebaya labuh.

Kerongsang mempunyai banyak bentukseperti daun, bunga, bintang, bulan dan lain-lain lagi.

Subang

 Gadis sunti yang bakal dewasa selalunya akan ditindak di cuping telinga. Lubang kecil di cuping ini akan dihiasi dengan subang. Subang boleh dibuat daripada emas dan perak dan bertatah batu permata. Subang dipakai untuk menunjukkan keindahan dan kegadisan seseorang.

Kain Songket

 

    Kain songket merupakan hasil kerjatangan tradisional masyarakat Melayu. Kainnya indah dan menarik. Kain songket dibuat daripada benang sutera atau benang kapas. Corak atau bunga kain songket dibuat daripada benang emas atau perak.
     Kain songket mempunyai banyak corak. Ia diberi nama-nama tertentu seperti ‘Teluk Berantai’, ‘Bunga Bertabur’, ‘Tampuk Manggis’ dan lain-lain. Setiap kain songket mempunyai kepala yang berlainan corak. Corak ini dkenali dengan nama ‘Pucuk Rebung’.
     Pakaian yang dibuat daripada kain songket dipakai di majlis-majlis rasmi, pada Hari Raya dan oleh pengantin. Orang lelaki juga memakai songket. Ia dipakai sebagai kain samping yang dikenakan dengan baju kurung. Biasanya kaum lelaki memakai baju kurung berkain samping songket pada Hari Raya.
     Biasanya kain songket ditenun oleh kaum wanita. Ini kerana kerja-kerja menenun merupakan kerja halus dan memerlukan ketekunan dan daya ingatan yang kuat. Seseorang itu perlu ingat corak bunga yang ingin ditenunnya kerana lukisan tidak disediakan.


-Busana Johor Bahru
-Fesyen Tudung