So Sanh Kinh PC 4

Home Thuyet Phap TTDongChanh99 Tho, Van ... Hoi Vien Gia Dinh Phat-Tu English Sutras Diem Sach Book Review Dharma Talks Diem Bao NEFBA Feedback Our Members Our Activities Ngoai Dien Kinh Tieng Viet Sinh Hoat Hoi PGDBF Tin Tuc Phat-Giao

11/ Ban Han: PHAM LAO MAO Ban Pali: PHAM GIA

Pham nay cua hai van ban, tap hp nhng bai ke neu len nhng li canh giac cua chung ta la luc nao ta cung san co s gia trong ta, ch buong mnh phong tung ma gap nhieu kho khan va se phai hoi han an nan khi nh lai nhng g a anh mat i cua d vang tre trung. ng e khi gia nua th mi hoi han s song cua mnh, mnh co hoi han cung khong li ch g. pham nay ban Han co 14 bai ke va ban Pali co 11 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

3

3

5

5

7

7

10

10

2

2

4

4

6

6

8

8

11

11

Qua bang so sanh, gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh ke so 9 (ban Pali), con ke so 9, 12, 13, 14 (ban Han). Va nhn vao bang, ta thay co 10 bai ke giong nhau. e hieu ro hn xin trch dan va phan tch ke so 3 cua hai van ban:

Lao tac sac suy

Benh vo quang trach.

B hoan c suc.

T menh can xuc

Dch:

Gia nhan sac suy hao

Benh than the tieu tuy

Da nhan va tht nhao

Cai chet a can ke.

 

Parijinnam idam rupam

roganiddham pabhanguram

bhijjati putisandeho

maranantam hi jivitam

Sac nay b suy gia

O tat benh, mong manh

Nhom bat tnh o v

Chet cham dt mang song

Qua bai ke, ban Han dch: "Gia nhan sac suy hao" cung nh ban Pali dch "Sac nay b suy gia", ngha eu giong nhau. V "rupa" dch la sac tng. ao Phat cho het thay cai g co hnh co tng eu goi la sac. Do vay, sac nay b gia nua, hao mon "parijinnam" tc la sac suy nen benh than the tieu tuy, cung chnh la ni phat sanh benh (roganiddham), mong manh (padhanguram). en luc da nhan, tht nhao la ch cho nhom bat tnh o v. V ch "puti" la hoi thui, ghe gm; con "sandeho" la chnh ban than, cho nen ch "putisandeho" c dch la chnh ban than a hoi thui th lai cho biet cai chet a can ke (maranantam).

12/ Ban Han: PHAM AI THAN Ban Pali: PHAM T NGA

Pham nay cua hai van ban, bao gom nhng bai ke noi ve tam quan trong cua t nga, tinh than trach nhiem ve hanh ong cua t nga mnh t nga mnh. V t ng "Atta" dch la t nga, ban nga. Theo Phat Giao, khong co linh hon trng cu hay mot thc the n thuan, khong bien oi do Thng e tao nen hay xuat ra t mot linh hon. ay, danh t "Atta" (t nga) con ngha la toan the chau than, hoac mot ca nhan, hoac cai tam, hay dong troi chay cua i song. pham nay, vi ban Han co 13 bai ke, va ban Pali co 10 bai ke, iem ac biet t bai ke so 1 en so 10 cua hai van ban co ngha hoan toan giong nhau. Ch co ban Han them ke so 11,12,13. Vay xin trch dan va phan tch ke so 1 cua hai van ban e tm iem giong nhau.

T ai than gia

Than ho s thu

Hy vong duc giai

Hoc chnh bat m

Dch:

Ngi biet quy than mnh

Can than luon gi gn

Mong giai tr cac duc

Hoc ao chang me tnh.

 

Attanam ce piyam janna

rakkheyya nam surakkhitam

tinnam annataram surakkhitam

patijaggeyya pandito

Neu biet yeu t nga

Phai kheo bao ve mnh

Ngi tr trong ba canh

Phai luon luon tnh thc

Qua bai ke, ban Han dch: "Ngi biet quy than mnh", con ban Pali "neu biet yeu t nga" th hai ban ngha eu giong nhau. V "Ai" la yeu thch, yeu men, yeu quy, thng men v.v...ma tieng Pali dch la "piya". Con ngi phai can than, kheo leo, gi gn va bao ve mnh. Bi chnh con ngi la ke t cu mnh va la anh sang soi roi con ng cho mnh. T nga cua con ngi la san pham cua mot chuoi cac hanh ong khong ngng bien dch. V the, t nga cua con ngi th khong trng cu va cung khong b an cho nen con ngi phai mong oan tr cac duc e hoc ao chang me tnh tc la con ngi luc nao cung phai giac tnh (pandita) phong b.

13/ Ban Han: PHAM THE TUC Ban Pali: PHAM THE GIAN

Pham nay cua hai van ban tap hp nhng bai ke ma ngi i noi the gian huyen mong phu hoa, can nng vao ao ma tu hanh. Ch "The Gian", c Phat ch cho chung ta ve mat thi gian cua i song, bao gom kiep qua kh, hien tai, v lai, va the gian cua tam gii gom Duc gii, Sac gii, Vo sac gii ve mat khong gian. Con theo ngha bong cua "The gian" th c Phat dung e ch ve than ngu uan cua chung sanh. Vi ban Han co 14 bai ke, ban Pali co 12 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

4

4

8

8

3

3

5

5

10

12

Qua bang so sanh, gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: Ke so 2, 6, 7, 9,11, 12 (ban Pali), va ke so 2, 6, 7, 9, 10, 11, 13, 14 (ban Han). Con lai co 6 bai ke, ngha cua 6 bai ke giong nhau hoan toan. e hieu ro hn, xin trch dan va phan tch ke so 3 cua hai van ban:

Thuan hanh chanh ao

Vat tuy ta nghiep

Hanh tru ngoa an

The the vo hoan

Dch:

Thc lam chanh ao.

Ch theo ta nghiep

i, ng, nam an

i i vo hoan

 

Dhammam care sucaritam

na nam duccaritam care

dhammacar sukham seti

asmim loke paramhi ca

Hay kheo song chanh hanh

Ch song theo ta hanh!

Ngi chanh hanh hng lac

Ca i nay, i sau.

Qua bai ke, cho thay pham lam ngi va nhat la ngi e t Phat nen phai thc hanh theo chanh ao. Ngha la con ng chan chanh e tu hanh en ni giai thoat ma tieng Pali goi la Dhamma. Ch lam theo ta nghiep la ngi co nhng y tng xau xa hng ve duc lac. Song buong lung, phong tung, tao nhng hanh ong thap hen, me lam v.v...roi phai chu nhieu kho au. Do o, ngi theo chanh ao hay chanh hanh th tam se c thanh than, an lac khi i ng nam ngoi, va ngay ca i nay, i sau khong b tai hoan.

14/ Ban Han: PHAM THUAT PHAT Ban Pali: PHAM PHAT A

Pham nay, tap hp nhng bai ke noi ve e tai "Phat a" hay "Thuat Phat". La ang Giac Ngo chan chanh, a tnh giac vo minh, thong suot ly T e va em ra giao hoa chung sanh cung hieu biet. c Phat t sat chng v tr cua mnh khi Ngai noi vi Ton gia Xa Li Phat (Sariputa): "Nhng ai noi ve ta mot cach chan chanh se noi nh sau: Mot v hu tnh khong b chi phoi, a sanh ra i v li ch, v an lac cho ch thien va nhan loai" (Trung Bo I, so 83). Cho nen Ngai khong chang phai ch li ch o cho the gian c sang suot ma con cho c li ch sang suot thc te. Vi ban Han co 21 bai ke, va ban Pal co 18 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

9

6

13

9

16

12

20

15

2

2

10

7

14

10

17

13

21

16

5

4

11

5

15

11

18

14

   

Qua bang so sanh, ta thay gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: Ke so 3, 8, 17, 18 (Ban Pali) va ke so 3, 4, 7, 8, 12, 19 (ban Han). Ch co 14 bai ke cua hai van ban la hoan toan giong nhau. Vay xin trch dan ke so 5 (ban Han) tng ng vi ke so 4 (ban Pali) e thay iem giong nhau:

ac sanh nhan ao nan

Sanh tho diec nan ac

The gian hu phat nan

Phat phap nan ac van

Dch:

Kho thay sanh lam ngi!

Kho thay c song con!

Kho thay Phat ra i!

Kho thay c nghe phap!

 

Kiccho manussapatilabho

Kiccham maccana jvitam

Kiccham saddhammasavanam

Kiccho Buddhanam uppado

Kho thay, c lam ngi

Kho thay, c song con

Kho thay, nghe dieu phap

Kho thay, Phat ra i

Qua bai ke, ta thay ngha bai ke cua hai van ban hoan toan giong nhau.

15/ Ban Han: PHAM AN NINH Ban Pali: PHAM AN LAC

Pham nay, bao gom nhng bai ke vi e tai "An lac" hay "An Ninh", ngha la c bnh an, xa la cai ac tc la vui ep ma khong b oa. An lac trong Phat Giao co hai loai: 1. An lac ve vat chat (nang ve the tuc), 2. An lac ve tinh than goi la (An lac trong hanh phuc), la cai vui trong sach khong nng vao cac canh, vat, ngi; la cai vui yen lang khoi phien nao. An lac ngoai the tuc la cai vui phat sanh do s hon hp vi canh, vat, ngi va phien nao; la cai vui tam b, nhat thi, xen lan nhieu kho au. Vi ban Han co 14 bai ke va ban Pali co 12 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

3

3

6

5

10

10

12

12

2

2

4

4

7

6

11

7

14

9

Qua bang so sanh, ta thay gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: ke so 8, 11 (ban Pali) va ke so 5, 8, 9, va so 13 (ban Han). Va nhn vao bang co 10 bai ke tng ng vi nhau. e hieu ro hn xin trch dan va phan tch ke so 1 cua hai van ban:

Nga sinh d an

Bat uan oan

Chung nhan hu oan

Nga hanh vo oan

Dch:

Ta song a yen.

Khong cha oan hn

Gia ngi hn oan

Ta khong oan hn.

 

Susukham vatajvama

verinesu averino

verinesu manussesu

viharama averino

Vui thay, chung ta song

Khong han, gia han thu!

Gia nhng ngi thu han.

Ta song, khong han thu.

Qua bai ke cho ta thay tam an tnh con goi la tam yen lang tc la s an vui khong pha lan vi mot cai g ca, thoat khoi tat ca nhng cai vui cua ngu duc.v.v...khong b khch ong bi tham, san, si. Do vay, chung ta song en mot luc nao o tam ta c an tnh, ngha la khong co oan va hn, khong co han thu. Khi a c trang thai nh vay th du gia nhng ngi hn oan, thu han ta van song khong oan hn, han thu.

16/ Ban Han: PHAM HAO HY Ban Pali: PHAM HY AI

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke vi y ngha cam ngi dn ct nhieu, khong tham duc tc se khong u phien, lo au. Vi noi dung neu len hai kha canh cua Hy Ai-Hao Hy, gom "hy ai thong thng" la xuoi theo phap the gian, hien than cua nhng can goc tham, san, si th nhng hy ai o ang ghe s va xa lanh. Hy ai khc t the gian, vun boi chanh tri kien, thanh at chng ngo chan ly, xng ang cho moi ngi ai knh, va kien co trong giao phap. o la chn trang thai sieu the gian gom bon ao, bon Qua va Niet Ban. Chng ngo chan ly toi thng va T Thanh e (Kho-Tap-Diet-ao). T hoan thanh nhiem vu, vien man moi hanh la thc hanh ay u Gii nh Tue. Bac nh vay ang ai knh trong i. oi vi pham nay, ca hai van ban eu co 12 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

3

3

5

6

5+6

7

9

9

11

2

2

4

4

7+8

8

10

10

12

Qua bang so sanh, ta thay ban Han co them ke so 11, 12. Va nhn vao bang co 10 bai ke, ngha cua tng ke giong vi nhau. Nhng trong o, ban Pali co 2 ke oi cho nen 12 bai ke ban Pali tng ng vi 10 bai ke cua ban Han. e tm hieu sau hn, xin trch dan va phan tch ke so 4 cua hai van ban.

Ai hy sanh u

Ai hy sanh uy

Vo s ai hy

Ha u ha uy

Dch:

Tham vui sanh ra lo

Tham vui sanh ra s

Neu khong co tham vui

au con lo va s

 

Piyato jayati soko

piyato jayati bhayam

piyato vippamattassa

natthi soko, kuto bhayam?

Do ai sinh sau u

Do ai sinh s hai

Ai thoat khoi tham ai

Khong sau, au s hai

Qua bai ke, cho thay gia hai ke cua hai van ban eu do Ai (Piya)ma sanh ra sau u (Soka), sinh ra s hai (Bhaya). V "ai" goi u la "ai duc", la mam mong, nguyen nhan cua bao kho au. Con ngi do vo minh mi lam tng cho cai gia la that, cho cai kho la vui, mi co than yeu ham muon, say me theo ngu tran duc lac. Gia nh nhng ai biet cai nhan cua cac viec kho la goc bi long tham muon, bang cach dt long tham muon th cai kho khong con cho sanh khi. Ngha la khong con lo va s na.

17/ PHAM PHAN NO

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke mang y ngha ve nhng li c Phat khuyen day chung ta: Hay co gang dt bo tam san han, che ng tam phan no va trau doi i song cao thng, gi hanh chan that, nhan nai v.v...se dan dan a con ngi chung ta en cho thanh cao sieu thoat. Vi ban Han co 26 bai ke va ban Pali co 14 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

3

2

6

5

9

8

12

11

15

14

4

3

7

6

10

9

13

12

   

5

4

8

7

11

10

14

13

   

Qua bang so sanh gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: Ke so 1 (ban Pali) va ke so 1, 2, va so 16 en so 26 (ban Han). Va nhn vao bang, co 13 bai ke giong nhau. e hieu ro hn, xin trch dan va phan tch ke so 4 (ban Han) tng ng vi ke so 3 (ban Pali).

Nhan nhuc thang khue

Thien thang bat thien

Thang gia nang th

Ch thanh thang khi

Dch:

Nhan nhuc thang tc gian

Thien thang c khong thien

Bac tr thng bo th

Chan that thang doi la

 

Akkodhena jine kodham

asadhum sadhuna jine

jine kadariyam danena

saccena alikavadinam

Lay khong gian thang gian

Lay thien thang khong thien

Lay th thang xan tham

Lay chan thang h nguy

Qua bai ke, cho thay con ngi la mot chung sanh huyen b co nhieu tiem nang phi thng. Co hai nang lc trai ngc luon luon an cha trong moi ngi, mot la hng ve cao thng trong sach, ac tanh cua bac thanh nhan; va mot loai hng ve ieu toi loi, d ban cua ke sat nhan tan bao. ac tnh cua phan no, tc gian hay "Kodha" la mot tat xau; va bat thien hay "asadhu" la ieu kien lam cho chnh mnh b xau xa, khong tot ep. Cho nen, c Phat khuyen day chung ta phai x dung "tam t" va thc hanh "thap thien" hau em lai cho chnh mnh nhieu s an lac. "Bac tr thng bo th" ngha la ngi sang suot, hoc cao, hieu rong luon bo th vi tam quang ai la ngi ang t diet lan moi luyen ai ngam ngam trong tam. Va s gia doi at han khong em lai an lac cho nhng ai tao ra nhng ieu ay. Ch co hanh chan that hang em lai an vui hanh phuc cho ngi chan thien cho nen chan that thang doi la hay "alika"

18/ Ban Han: PHAM TRAN CAU Ban Pali: PHAM CAU UE

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke neu len nhng ue trc, o nhiem lam cho tam b d uc gay ra nhng hanh ong toi loi. Va trnh bay con ng chanh hanh lam tieu tr cac o nhiem, ue hanh. Vi ban Han co 19 bai ke va ban Pali co 21 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

3

5

7

9

10

12

13

15

17

17

5

7

8

10

11

13

14

16

18

20

6

8

9

11

12

14

16

19

19

21

Qua bang so sanh, gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: Ke so 1, 2, 3, 4, 6, 18 (ban Pali) va ke so 1, 2, 3, 15 (ban Han). Va nhn vao bang, co 15 bai ke tng ng ngha vi nhau. e hieu ro hn, xin trch dan va phan tch ke so 7 (ban Han) tng ng vi ke so 9 (ban Pali).

Cau trung chi cau

Mac tham si

Hoc ng xa ac

Ty kheo vo cau

Dch:

D trong cac th d

Ngu si la hn het

Tu hoc dt nghiep ac

Thanh Ty Kheo vo cau

 

Tato mala malataram

avijja paramam malam

etam malam pahatvana

nimmala hotha bhikkhavo.

Trong hang cau ue ay,

Vo minh, nh toi thng

oan nh ay Ty Kheo

Thanh bac khong ue nhiem

Qua bai ke, cho thay coi goc cua moi phap cau ue lam cho tam d uc thng la tham, san, si va ai duc goi chung la vo minh "Avijja". V vo minh nen khong hieu biet, khong nhan thc c ieu lanh, ieu ac. Va chnh vo minh la nguyen nhan au tien lam tam tr nen hen ha, xau xa, lam ieu toi loi, chu nhieu kho au cua nghiep ac ma mnh a gay ra. V Ty Kheo (Bihikkhu) muon tr thanh bac khong ue nhiem th phai tu hoc dt tr: nam phap trien cai, mi sau phap tuy phien nao, tam phap cau ue tam va chn phap o trc tam.

19/ Ban Han: PHAM PHUNG TR Ban Pali: PHAM PHAP TRU

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke noi ve i song chanh hanh, giang giai ao ngha, lay chanh phap c hanh lam quy, khong co tham lam ma nng vao gii luat tm lay hanh phuc. ieu ac biet, so ke pham nay cua hai van ban bang nhau. Trong o co 15 bai ke, ngha tng ng vi nhau t ke so 3 en so 17 cua hai ban. Ch con lai ke so 1, 2 cua hai ban khac nhau. e tm hieu giong nhau, xin trch dan va phan tch ke so 4 cua hai van ban:

Phung tr phap gia

Bat d a ngon

Tuy to thieu van

Than y phap hanh

Thu ao bat vong

Kha v phung phap

Dch:

Ngi phung tr chanh phap

Khong phai tung, noi nhieu

Tuy rang nghe, hoc t

Song y phap hanh tr

Gi ao khong quen lang

La phung tr phap tang.

 

Na tavata dhammadharo

yavata bahu bhasati

yo ca appam pi sutvana

dhammam kayena passati

sa ve dhammadharo hoti

yo dhammam nappamajjati

Khong phai v noi nhieu

Mi xng danh tr phap

Nhng ai tuy nghe t

Nhng than hanh ung phap

Khong phong tung chanh phap

Mi xng danh tr phap

Qua bai ke, ro rang cho thay ngi Phat T phung tr chanh phap khong phai v tung noi nhieu ma la ngi phai co gang tranh gi nhng ieu khong nen lam, phai biet khep mnh trong gii luat e song i song ly tng. Do vay, gii luat la nen tang cua tat ca c hanh cho nen i song hng thng cua ngi e t la song nng ta theo gii luat.

[

20/ Ban Han: PHAM AO HANH Ban Pali: PHAM AO

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke noi ve ao cot yeu la ao giai thoat. o la ch cho con ng cua bac Thanh co tam nganh, la con ng duy nhat dan en Niet ban, la con ng thanh tnh, dan en chng ngo tam tng (vo thng, kho au, vo nga) cua the gian xa ri moi phien nao, tue tri T Thanh e. Vi ban Han co 28 bai ke va ban Pali co 17 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

4

5

8

9

11

13

16

17

2

2

5

6

9

11

14

15

   

3

3

6

8

10

12

15

16

   

Qua bang so sanh, gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: ke so 7, 12, 13, 17 en so 28 (ban Han) va ke so 4, 7, 10, 14 (ban Pali). Va nhn vao bang co 13 bai ke ngha tng ng vi nhau. Xin trch dan va phan tch ke so 16 (ban Han) tng ng vi ke so17 (ban Pali), e tm iem giong nhau.

Tue giai th y

Kha tu kinh gii

Can hanh o the

Nhat thiet tr kho

Dch:

Tue tri c y nay

Nen tu tr kinh gii

Sieng tu vt the gian

Dt tr tat ca kho

 

Etam atthavasam natva

pandito silasamvuto

nibbanagamanammaggam

khippam eva visodhaye

Biet ro y ngha nay

Bac tr lo tr gii

Mau le lam thanh tnh

Con ng en Niet Ban

Qua bai ke, c Phat hang khuyen chung ta phai biet t che than tam, kiem soat moi hanh vi, t tng ung theo le phai (gii), khi gii c c vun boi hoan hao th tinh than tr nen th thi nhe nhang, an tnh (nh). Cai tam an tnh, vang lang, sang ngi a ti s minh triet ro rang nh manh gng trong sang(tue) e thau ro ban chat cua van vat tren vu tru ung theo thc tai, ngha la thay ro vo thng, kho nao, vo nga, roi oan tan tam oc tham, san, si; pha v than ngu uan luon bien oi vo lng. Do vay, cac bac Thanh thoat khoi moi he luy cua the gian, at thanh hanh phuc trng cu sieu xuat the gian Niet Ban.

21/ Ban Han: PHAM QUANG DIEN Ban Pali: PHAM TAP LUC

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke co nhieu y ngha ve moi mat, thch hp trong viec suy niem va hoach nh cho mnh mot hng i an lanh. Cung co ngha, pham gi gn ieu thien ac t viec nho cho en viec ln e ma chng ao. Vi ban Han co 14 bai ke va ban Pali co 16 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

3

3

7

15

9

12

13

14

2

2

4

4

8

8

10

13

14

16

Qua bang so sanh, gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: ke so 5, 6, 11, 12 cua ban Han va ke so 5, 6, 7, 9, 10, 11 ban Pali. Va nhn vao bang co 10 bai ke, ngha tng ng vi nhau. Vay xin trch dan va phan tch ke so 14 (ban Han) tng ng vi ke so 16 (ban Pali).

Nhat toa nhat x ngoa

Nhat hanh vo phong t

Thu nhat d chanh than

Tam lac c tho gian

Dch:

Ngoi nam hay i ng

Khong phong dat, tinh can

Luon chanh than gi ao

An vui song nui rng

 

Ekasanam ekaseyyam

eko caram atandito

eko damayam attanam

vanante ramito siya

Ai ngoi nam mot mnh

oc hanh khong buon chan

T ieu phuc mot mnh

Song thoa mai rng sau

Qua bai ke, c Phat khuyen chung ta khong nen phong dat, buon chan khi song mot mnh; ma nen co gang thien nh, t khep mnh vao ky luat, t kiem soat, t thanh loc tam va giac ngo. T o, mi co the nhan thc c rang vat chat la ao huyen va thu vui vat chat la khong tao hanh phuc thc s. Ngi Phat T t nguyen la bo tat ca s nghiep tren i e khoac lay tam y vang va co gang song hoan toan trong sach. T nguyen gi gn gii luat va rang sc nang cao c hanh en tot cung e tr nen hoan toan v tha trong moi hanh ong. Do vay, v ay song an vui thoa mai trong nui rng.

22/ PHAM A NGUC:

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke dien ta nhng canh kho cua nhng ngi lam viec ac, oa vao a nguc ne le, tho toi ac oan khien. Qua o nhac nh chung ta luon thc tnh vi moi hanh ong cua mnh v canh kho luon chc ch vi ngi tao ac. Vi ban Han co 16 bai ke va ban Pali co 14 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

5

5

8

8

13

11

16

14

2

2

6

6

9

9

14

12

   

4

4

7

7

12

10

15

13

   

Qua bang so sanh, gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: Ke so 3 (ban Pali) va ke so 3, 10, 11 (ban Han). Va nhn vao bang tren co 13 bai ke ngha tng ng vi nhau. e hieu ro hn, xin trch dan va phan tch ke so 1 cua hai van ban.

Vong ng a nguc can

Tac chi ngon bat tac

Nh toi hau cau thu

Th hanh t khien vang

Dch:

Noi doi gan a nguc

Co lam noi khong lam

Ca hai co qua bao

Qua lai trong sanh t

 

Abhutavadi nirayam upeti

yo c/api katva na karom/ ti c/ aha

ubho pi te pecca sama bhavanti

nihinakamma manuja parattha

Noi lao oa a nguc

Co lam noi khong lam

Ca hai chet ong ang

Lam ngi nghiep ha liet

Qua bai ke cho thay "noi khong that" vao canh kho va ngi a lam roi noi "toi khong co lam" cung chu canh kho. Sau khi chet, ca hai eu phai chu lanh hau qua xau t ni hanh ong ac mnh a tao. Chung ta biet trong thap ac nghiep nng theo ba ni (ba than, bon li, ba y) e tao nghiep en vi ngi khac hay mot chung sanh khac. Do o, c Phat dung hnh anh a nguc e cho chung ta co nhan thc rang: o la ni chung sanh phai chu nhieu kho au, b anh ap, hanh ha, tra tan vo cung tham khoc va kho s. Tuy nhien, chung ta khong nen ngh rang ch co mot canh gii a nguc that xa vi nhan loai cua chung ta, cung co the ngay trong chung ta, hien hu ngay trong the gian nay vi nhng ngi a lam nhng hanh ong xau xa gia ngi vi ngi roi cuoi cung chnh hanh ong ac o lam cho ngi tao ac phai chu lay bao noi kho au.

23/ Ban Han:PHAM TNG DU Ban Pali: PHAM VOI

Pham nay cua hai van ban eu tap trung nhng bai ke vao e tai "Voi", la bieu tng cua mot loai thu to ln, co nhieu nang lc phi thng, chu ng c bao ieu kho khan. Vi bieu tng ham ngu y len c hanh nhan nai phi thng, trong iem e thanh at chan ly sieu thoat. ieu ac biet gia hai van ban, hoan toan tng ng vi nhau t ke so 1 en so 14, ngha cua tng bai ke eu giong nhau. Tuy nhien, ban Han co them ke so 15, 16, 17, 18. e hieu ro hn, xin trch dan va phan tch ke so 5 cua hai van ban.

Nh tng danh tai thu

Manh hai nan cam che

He ban bat d thc

Nhi do mo dat tng

Dch:

Nh voi ten tai Thu

Kho kem che hung hang

Troi lai chang cho an

Van khang khang net cu

 

Dhanapalako nama kunjaro

katukappabhedano dunnivarayo

baddho kabalam na bhunjati

sumarati nagavannassa kunjaro

Con voi ten Tai Ho

Phat duc, kho ieu phuc

Troi buoc, khong an uong

Voi nh en rng voi

Qua bai ke, cho thay ngi huan luyen voi e ieu phuc c voi co ba viec: Dung moc thep moc vao mieng e che phuc s cang cng, hung hang. Khong cho an uong e than the suy yeu, de day. Va anh ap chnh la che phuc tam no. Con c Phat cung co ba viec dung e ieu phuc tat ca moi ngi, se o thoat tat ca, la ba ng ac, va trc nhat dung e t ieu phuc mnh en c vo vi, khong con sanh t, u bi kho nao. Ba viec ay la:

bulletLay ch thanh ieu phuc khau nghiep

 

bulletLay t bi trong sach ieu phuc tam cang cng

 

bulletLay tr tue diet tr ngu si che ngan cua y

24/ Ban Han: PHAM AI DUC Ban Pali: PHAM THAM AI

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke neu nhng tnh nguy hai cua ai duc. Ngha la ieu dam duc an ai cua ngi i sinh ra rat nguy hai. Do vay, c Phat khuyen chung ta mau co gang oan tan moi phien nao cua ai duc. Vi ban han co 32 bai ke va ban Pali co 26 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

8

5

12

8

17

14

24

20

27

25

2

2

10

6

14

12

18

16

25

21

   

3

3

11

7

15

13

19

17

26

22

   

Qua bang so sanh, gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: Ke so 4, 5, 6, 7, 9, 13, 16, 20, 21, 21, 22, 23, 28, 29, 30, 31, 32 (ban Han) va ke so 4, 9, 10, 11, 15, 18, 19, 23, 24, 26 (ban Pali). Va nhn vao bang cho thay 16 bai ke, ngha tng ng vi nhau, xin trch dan va phan tch ke so 8 (ban Han) tng ng vi ke so 5 (ban Pali)

Nh tho can tham co

Tuy tiet du phuc sanh

Ai y bat tan tr

Triep ng hoan thu kho

Dch:

Nh cay re sau chac

Dau chat van am canh

Tam ai cha dt tuyet

Kho nao lai phat sanh

 

Yathapi mule anupaddave dalhe

chinno pi rukkho punareva ruhati

evam pi tanhanusaye anuhate

nibbattat dukkham idam punappunam

Nh cay b chat on

Goc cha hai van ben

Ai tuy mien cha nho

Kho nay van sanh hoai

Qua bai ke cho thay "tam ai" c v nh cay re sau chac, du chat on nhng goc cay cha triet han th no van am choi tro la. Cung vay, tam ai con goi la ai duc (Tanha) cha dt tuyet th kho nao van phat sanh. Bi ai duc co ngha la luyen ai, khat khao, bam vu. Co ba loai ai duc: 1: Ai duc eo nu theo sau can, sau tran; 2: Ai duc eo nu theo nhng khoai lac vat chat co lien quan en chu trng oan kien hay triet diet trong luc hng duc, ngh rang tat ca se tieu diet sau khi chet. Cho la chet la het; 3: Ai duc eo nu theo khoai lac vat chat co lien quan en chu trng thng kien tc la trong khi tho hng, ngh rang nhng khoai lac nay se mai mai ton tai, vnh cu trng ton.

25/ Ban Han: PHAM SA MON Ban Pali: PHAM TY KHEO

Pham nay cua hai van ban eu tap hp nhng bai ke trnh bay i song pham hanh chan chanh cua mot ngi e t Phat. Ngha la song hanh khc t moi cuoc vui thu the gian e chon lay i song tu s, t che cac hanh ong, ieu ng cac can e ch nham vao muc tieu duy nhat la giai thoat Niet Ban. Va chnh v Sa Mon nay day chanh phap cho e t lanh tho tu hanh e ac ao giai thoat thanh tnh. Vi ban Han co 32 bai ke va ban Pali co 23 bai ke ta co the lap bang oi chieu nh sau :

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

5

6

9

10

13

14

17

18

21

22

2

2

6

7

10

11

14

15

18

19

22

23

3

4

7

8

11

12

15

16

19

20

   

4

5

8

9

12

13

16

17

20

21

   

Qua bang so sanh gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: ke so 3 (ban Pali) va ke so 23, 24 en ke so 32 (ban Han). Va gia hai van ban co 22 bai ke giong nhau, xin trch dan va phan tch ke so 18 (ban Han) tng ng vi ke 19 (ban Pali) e tm iem giong nhau.

Ch than ch ngon

Tam thu huyen mac

Ty kheo kh the

Th vi thu tch

Dch:

Than ngng li cung ngng

Tam an tru thien nh

Ty Kheo la the tuc

La bac thng tch tnh

 

Santakayo santavaco

Santava susamahito

vantalokamiso bhikkhu

upasanto ti vuccati

Than tnh, li an tnh

An tnh, kheo thien tnh

Ty Kheo bo the vat

Xng danh "bac tch tnh"

Qua bai ke cho thay rang v Ty Kheo luon tinh tan trau doi tr tue, ong thi cung t thay co bon phan giup nhng ngi khac cung tien hoa vi mnh, luon hoc hoi e tr nen sang suot. Khong lam phien ai, khong muon cho ai phai lo lang ve mnh, cac v Ty Kheo song nh loai ong biet hut mat cua hoa nhng khong lam ton thng en i song cua hoa. T bo tat ca s nghiep cua cai, khong gi lay mot mon chi cua the gian. Nhu cau cua mot v Ty Kheo that la t oi. Bao nhieu tai san cua cac v nay ch gom von ven trong hanh tri tuc.

26/ Ban Han: PHAM PHAM CH Ban Pali : PHAM BA LA MON

Pham nay cua hai van ban bao gom nhng bai ke neu len tnh hanh vi ay u y ngha cua mot v Ba La Mon, khong v sanh trng trong mot gia nh giai cap Ba La Mon ma tr thanh v Ba La Mon. Nhng v ho a thanh at muc tieu toi thng, chng ac qua A La Han giai thoat, thanh at chan ly va ay u chanh hanh. Cung ong ngha vi "Pham Ch" la li noi viec lam thanh bach cua ngi hoc ao goi la ao s cao thng. Vi ban Han co 40 bai ke va ban Pali co 41 bai ke, ta co the lap bang oi chieu nh sau:

 

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

Han

Pali

1

1

8

8

15

15

22

22

31

31

38

39

2

2

9

9

16

16

25

25

32

32

39

40

3

3

10

10

17

17

26

26

33

34

40

41

4

4

11

11

18

18

27

27

34

35

   

5

5

12

12

19

19

28

28

35

36

   

6

7

13

13

20

20

29

29

36

37

   

7

6

14

14

21

21

30

30

37

38

   

Qua bang so sanh, gia hai van ban co nhng bai ke khac nhau nh: ke so 23, 24 (ban Han) va ke so 23, 24, 33 (ban Pali). Va gia hai van ban co 38 bai ke tng ng ngha vi nhau. e hieu ro hn, xin trch dan va phan tch ke th 40 (ban Han) tng ng vi ke 41 (ban Pali).

T tri tuc mang

Bon s canh lai

ac yeu sanh tan

Due thong ao huyen

Minh nh nang mac

Th v pham ch

Dch:

T biet tuc mang mnh

Von t au lai ay

at c sanh diet tan

Thong to c ao mau

Sang suot va vang lang

o goi la Pham ch

 

Pubbenivasam yo ved

saggapayan ca passati

atho jatikkhayam patto

abhinna vosito muni

sabbavositavo sanam

tam aham brumi brahmanam

Ai biet c i trc

Thay thien gii, oa x.

at c sanh diet tan

Thang tr, t vien thanh

Bac Mau Ni ao s

Vien man moi thanh tu

Ta goi Ba La Mon

Qua bai ke, cho thay bac Hien Thanh a thau hieu cho trc cua mnh (Pubbenivasa), a thay nhng canh nhan va kho. a en mc tan cung cua moi kiep song, ngi a vi tr tue cao sieu, t mnh cai tien va hoan tat i song pham hanh thieng lieng va cham dt moi duc vong. V ay Nh Lai goi la Ba La Mon.

C. KET LUAN

Bat au i vao nghien cu mot van ban, chung ta luon luon gap nhieu nguon tai lieu phat xuat t nhieu nguon khac nhau. Moi mot ngon ng phai c coi nh ai bieu cho mot nen van hoc truyen khau cua mot lp ngi hoi thoai bang no. Noi cach khac, tieu luan nay kinh Phap Cu thuoc hai ng he Han va Pali nen hnh thc va t tng gia hai van ban tren co phan khac nhau. Cu the van ban ch Han chia lam hai quyen Thng va quyen Ha; va trong 39 pham th 13 pham khong co van ban Pali. T o, dan ti t tng cua hai van ban cung co khac. Chang han nhng pham khac nhau hoc ly, nh 13 pham ban Han tap trung vao 13 e tai ma ban Pali c xem nh thieu: Vo thng, Giao hoc, a van, oc tn, Gii than, Duy niem, T nhan, Ngon ng, Li dng, Ne hoan, Sinh t, ao li, Kiet tng. Noi dung 13 e tai nay nam gon trong 256 bai ke.

Va ngay nhng pham giong nhau, th so lng bai ke khac nhau nh ban Han: Pham Song Yeu them ke so 15,16. Pham Phong Dat them ke so 11,12,15,16,17,18,19,20. Pham Hoa them pham so 3.v.v...

Tham ch trong cac pham giong nhau nhng so th t bai ke khong giong nhau nh: Pham Song Yeu, ke so 17,18,19,20,21,22 (ban Han) tng ng ke so 15,16,17,18,19,20, (ban Pali); pham Phong Dat, ke so 13,14 (ban Han) tng ng ke so 11,12 (ban pali); pham Tam Y, ke so 2,3,4,5,6,12 (ban Han) tng ng ke so 3,4,5,6,7,10 (ban Pali).v.v...

Va cu the trong nhng bai ke giong nhau th so cau trong nhng bai ke ay khac nhau nh: pham Song Yeu, ban Han ke so 21 co 6 cau tng ng ban Pali ke so 19 co 4 cau. Pham Ac Hanh, ban Han ke so 9 co 6 cau tng ng ban Pali ke so 6 co 4 cau. Pham Tran Cau, ban Han ke so 13 co 4 cau tng ng ban Pali ke so 15 co 6 cau.v.v...

Qua phan trnh bay nhng so lieu tren nham nhan manh gia hai van ban co nhng dieu khac nhau. V vay co nhng s sai khac ay? Ngi viet thiet ngh, trong tng lai can lam ro hn na. Ngay van ban kinh Phap Cu, thc ra co nhng cau nam trong van hoc An o t lau. Phat giao lay t An o hay An o lay t Phat giao la mot le na. ay cung chnh la van e can nghien cu trong tng lai.

Nhn chung, viec nghien cu so sanh kinh Phap Cu ch Han va ch Pali thuoc hai he phai khac nhau. Han tang dch t mot ngon ng Phat giao Nguyen thuy nao o? Di anh sang nhng nghien cu cua Lueders, cau tra li tat phai khang nh: Chung ch la nhng dch gia vi mot mc o t tr nao o. Noi la dch ng t tr, v chung khong phai la dch ng thuan tuy, ma la nhng ngon ng nham chuyen hoa t tng nguyen thuy Phat giao cho tat ca moi ngi nhieu tng lp xa hoi va a phng khac nhau. Viec chuyen hoa t tng nay nh mot viec thuyet giao cua nhng thanh vien to chc trong Giao Hoi Phat Giao Viet Nam ta ngay nay. oi vi het thay hoc phai, het thay thanh ien cua Phat, chung ta khong the nao quyet nh tnh thc tai cua moi hoc phai, moi thanh ien. Chung ta con phai oi dien vi nhng sai lam co the cua qua trnh chuyen hoa t mot ngon ng nguyen thuy qua nhng ngon ng truyen khau khac nhau, e roi ket ong mot cai nhn ong nhat, ong dien giao ly cac he phai da vao niem tin rang s that cua cac phap khong the co hai. T o, giup cho moi ngi ong ton sung quy ngng va t do la chon ch khong theo sai lech.

V the, kinh Phap Cu mai cho en bay gi van c xem la bo kinh truyen khau rat sm. Va hien nay, kinh nay la bo kinh nhat tung quy bau cho hang Tang gii xuat gia hanh tr; va hang c s tai gia cung lay o phung hanh e song mot i song an lanh thanh khiet. V hnh anh trong kinh Phap Cu la hnh anh mot con ngi bang no lc tu tap cua t than a at c giac ngo, giai thoat. o chnh la hnh anh c Phat ang tue giac vien man; la oi tng hng thng con ngi; la nha ao c hoc v ai cua nhan loai. Moi hanh vi hay li noi cua Ngai eu em lai s an vui mat me cho tat ca moi ngi. Ngai luon luon song trong s mat me. Chanh phap cua c Phat la mot phng thuoc mat gom toan la nhng ieu ung theo chan ly va co li ch. Tuy nhien, c Phat ch la mot v ao s, mot ngi ch ng. Hoc theo chanh phap cua Ngai, ta phai t no lc tu tap, roi cung nh c Phat khac phuc chng ngai e truyen ba chanh phap, xay dng mot i song thiet thc nhan ban cho toan nhan loai. Chnh c Phat a xac nh va tuyen bo khong ai la ao s cua Ngai. c Phat la bac vo s ma chung ta can phai nen nh, o la:

 

"Ta hang phuc tat ca

Ta ro biet tat ca

Khong b nhiem phap nao

Ta t bo tat ca

Ai diet, t giai thoat

a t mnh thang tr

Ta ai goi thay ta?"

(Dhammapada ke so 353)

 

Ni Sinh Thch N Nguyet Chieu

Trng Cao Cap Phat Hoc. TP. Ho Ch Minh. Khoa IV.

 

[Ve au Trang]

Minh Quang posted October 16, 2001

[Tr Lai Phan Trc]